Księgozbiór Tadeusza Komendanta

Tadeusz Komendant (1952-2019), pracownik Instytutu Literatury Polskiej na Uniwersytecie Warszawskim, zostawił po śmierci księgozbiór obejmujący ponad cztery i pół tysiąca woluminów. W latach poprzedzających śmierć kolekcja była obszerniejsza, jednak z upływem czasu T. Komendant systematycznie redukował jej liczbę, rozdając książki znajomym oraz studentom. Prywatna biblioteczka uczonego składała się w dużej mierze z książek kanonicznych dla polskiej i światowej humanistyki drugiej połowy XX wieku. Lwią część tych zbiorów zaliczyć można do nurtu literatury i eseistyki naukowej związanej z zachodnim poststrukturalizmem oraz jego polską recepcją. Szczególne znaczenie zdają się mieć foucaultiana - książki francuskiego filozofa, Michela Foucaulta (najczęściej pierwodruki), które T. Komendant tłumaczył i wprowadzał do obiegu humanistycznego w Polsce. Osobną i wartą uwagi częścią zbiorów stanowi obszerna kolekcja polskich książek poetyckich z ostatnich dekad XX wieku i początku wieku XXI, zazwyczaj wydawanych w niewielkiej liczbie egzemplarzy albo stanowiących publikacje efemeryczne. T. Komendant, który latami prowadził działalność krytycznoliteracką (przede wszystkim jako redaktor związany z "Twórczością"), otrzymywał egzemplarze tych książek od ich autorów wraz z dedykacją.
  We wrześniu 2019 roku, na prośbę spadkobierczyń zmarłego, przystąpiono do sporządzenia spisu księgozbioru. Zadania tego podjęli się pracownicy Instytutu Literatury Polskiej i młodsi koledzy T. Komendanta, Artur Hellich oraz Łukasz Żurek. Prace prowadzone były w mieszkaniu warszawskiego uczonego i krytyka. Zakończyły się jesienią 2019 roku i ich efektem jest prezentowany spis. Oprócz dokładnych adresów bibliograficznych, pozwalających zlokalizować konkretne wydania książek, jakimi posługiwał się T. Komendant, dołożono szczególnych starań, by uwzględnić w katalogu opis aspektu materialnego książek. W związku z tym przy każdym egzemplarzu można znaleźć adnotację, czy znajduje się w nim dedykacja autorska, a także czy naniesiono na niego odręczne zapiski, podkreślenia lub inne marginalia. W niektórych przypadkach do rekordów dołączony został krótki opis ("uwagi dodatkowe"), informujący np. o rozdziałach danej książki zawierających podkreślenia, o stanie fizycznym książki etc. Wszystkie dedykacje, a także niektóre marginalia, zostały sfotografowane. Fotografie są dołączone do stosownych rekordów i stanowią ich integralną część.
W następnych latach podjęto starania o przekazanie księgozbioru Tadeusza Komendanta zainteresowanej tym instytucji publicznej. Gotowość przejęcia kolekcji wykazała dyrekcja Biblioteki Uniwersyteckiej Uniwersytetu Warszawskiego. Spadkobierczynie zawarły umowę z dyrekcją BUW. W kwietniu 2025 roku dyrekcja wystosowała pismo informujące o tym, że wszystkie książki zostały już opracowane akcesyjnie. Ponad dwa tysiące egzemplarzy zostało zakwalifikowanych do zbiorów BUW, pozostałe zbiory przekazano zaś innym książnicom oraz studentom. Biblioteka T. Komendanta w swym pierwotnym kształcie już więc nie istnieje. Informacji o jej dawnej zawartości, dającej wgląd w warsztat pracy uczonego i stanowiącej unikalne źródło wiedzy o jego biografii twórczej, udziela właśnie prezentowany spis.